Trouwen in Brazilië als Nederlander: hoe werkt het?

Wettelijk trouwen in Brazilië kan, ook als je allebei Nederlander bent. Je doet dat bij een cartório, het Braziliaanse kantoor voor de burgerlijke stand, en niet op de Nederlandse ambassade. Maar het vraagt vertaalde en gelegaliseerde papieren, een procedure ter plaatse en tijd. Wil je vooral een mooie dag aan zee met de mensen die je liefhebt, dan is een symbolische ceremonie in Brazilië met het officiële deel in Nederland vaak de rustigste route. Heb je een Braziliaanse partner, dan ligt een huwelijk in Brazilië meer voor de hand.

Dit artikel geeft de hoofdlijnen. Het is geen juridisch advies: regels veranderen, en elk cartório en elke gemeente kan extra eisen stellen. Leg je eigen situatie altijd voor aan de instanties die we hieronder noemen.

Twee routes naast elkaar

	Wettelijk huwelijk in Brazilië	Symbolische ceremonie in Brazilië
Officieel getrouwd	Ja, na de Braziliaanse procedure	Nee, dat doe je in Nederland
Papierwerk	Nederlandse akten met apostille en vertaling, procedure bij het cartório	Alleen de gewone stappen bij je gemeente
Tijd ter plaatse	Je moet er zijn voor de aanvraag en de voltrekking	Alleen voor de ceremonie zelf
Na afloop	Huwelijksakte legaliseren, vertalen en laten inschrijven in Nederland	Niets extra's
Past bij	Stellen met een Braziliaanse partner of een band met Brazilië, en wie de datum daar echt wil laten tellen	Stellen die vooral de beleving zoeken en geen risico op vertraging willen

Bij een symbolische ceremonie trouw je dus eerst (of later) gewoon bij je eigen gemeente. In Brazilië vier je het met een eigen invulling: een toespraak, ringen, een gezamenlijk moment op het strand. Dat geeft vrijheid in plek en vorm, omdat er geen ambtenaar bij hoeft.

Wie mag er trouwen in Brazilië?

Volgens Nederlandwereldwijd gelden in hoofdlijnen deze voorwaarden:

Jullie zijn allebei 18 jaar of ouder.
Geen van beiden is al getrouwd of heeft een geregistreerd partnerschap.
Een huwelijk tussen bepaalde familieleden is niet toegestaan, zoals tussen ouder en kind of tussen broer en zus.
Sta je onder curatele, dan heb je toestemming nodig van je curator of de kantonrechter.

In Brazilië kunnen ook twee mensen van hetzelfde geslacht met elkaar trouwen.

Nederlandwereldwijd raadt aan om bij de organisatie waar je wilt trouwen na te vragen of je als Nederlander volgens de Braziliaanse regels mag trouwen. Dat is geen formaliteit. De Braziliaanse wet zegt dat je de aanvraag doet bij het cartório van het district waar een van jullie woont. Wonen jullie allebei in Nederland, vraag dan vooraf bij het cartório na of en hoe zij jullie aanvraag behandelen.

Welke papieren heb je nodig?

Nederlandwereldwijd noemt voor een huwelijk in Brazilië:

Een geldig paspoort, met het inreisstempel van Brazilië. Een ID-kaart is niet genoeg.
Een (afschrift van je) geboorteakte, vertaald en gelegaliseerd.
Een verklaring over je burgerlijke staat, vertaald en gelegaliseerd. Woon je in Nederland, dan vraag je die aan bij je gemeente. Woon je in Brazilië, dan bij het Nederlandse consulaat-generaal in São Paulo.
Eerder getrouwd geweest? Dan ook je vorige huwelijksakte en de echtscheidingsakte, of bij overlijden van je partner de overlijdensakte. Allemaal gelegaliseerd.

Elk cartório kan daarnaast om meer documenten vragen.

Over de verklaring van huwelijksbevoegdheid: daarover is verwarring. Volgens Nederlandwereldwijd heb je die verklaring niet nodig om in Brazilië te trouwen. Vraagt het cartório er toch om, of een ander bewijs dat je ongehuwd bent, vraag dan bij je gemeente welk document je kunt krijgen.

Apostille en vertaling

Brazilië en Nederland zijn allebei aangesloten bij het Apostilleverdrag. Daardoor volstaat een apostille op een officieel document, in plaats van de vroegere legalisatie via ambassades. Een apostille bevestigt alleen dat de handtekening en het stempel echt zijn, niet dat de inhoud klopt. Kijk op Nederlandwereldwijd hoe je een apostille op jouw Nederlandse document krijgt.

Volgens de Braziliaanse wet moeten buitenlandse documenten in het Portugees vertaald zijn om er rechtsgevolg te hebben. De wet noemt ook registratie van buitenlandse documenten met hun vertaling bij een kantoor voor Títulos e Documentos. Vraag het cartório vooraf of zij een vertaling door een Braziliaanse beëdigd vertaler eisen, en of die registratie voor jullie nodig is. Laat pas daarna iets vertalen. Dat voorkomt dubbel werk.

De procedure ter plaatse

Het Braziliaanse burgerlijk wetboek en de wet op de openbare registers beschrijven de stappen. In hoofdlijnen:

Habilitação. Jullie dienen samen de aanvraag in bij het cartório, met alle documenten en de verklaring van twee meerderjarige getuigen die jullie kennen en verklaren dat er geen bezwaar is tegen het huwelijk.
Bekendmaking (proclamas). Het voorgenomen huwelijk wordt openbaar gemaakt, zodat anderen bezwaar kunnen maken. Sinds een wetswijziging in 2022 gebeurt dat elektronisch. Volgens de wet geeft het cartório daarna binnen enkele dagen het certificado de habilitação af, als alles in orde is.
De voltrekking. Het certificaat is 90 dagen geldig. Binnen die termijn trouw je, op een dag, tijd en plek die het cartório vastlegt. Standaard is dat in het cartório zelf, met minstens twee getuigen. Met toestemming van de ambtenaar kan het ook in een ander gebouw, openbaar of particulier. Daarvoor kunnen extra eisen gelden, zoals meer getuigen. Of een voltrekking buiten, bijvoorbeeld op het strand, mogelijk is, moet je bij het cartório navragen.

Hoe lang het hele traject in de praktijk duurt, verschilt per cartório. Reken er niet op dat je in een week of twee vakantie alles rond krijgt als je de aanvraag pas ter plaatse doet. Vraag ruim van tevoren of je stappen op afstand kunt zetten: de wet staat sinds 2022 toe dat documenten elektronisch worden aangeleverd, maar niet elk cartório werkt op dezelfde manier.

Spreek je geen Portugees? Vraag het cartório of je een tolk moet meenemen. De voltrekking en de akte zijn in het Portugees.

Daarna: je huwelijk in Nederland laten inschrijven

Een huwelijk dat in Brazilië is gesloten, wordt in Nederland erkend als je een gelegaliseerde huwelijksakte hebt. Wat je daarna doet, hangt af van waar je woont:

Woon je in Nederland? Dan móét je het huwelijk laten inschrijven bij je eigen gemeente, zo snel mogelijk na terugkomst. De gemeente past je gegevens aan in de Basisregistratie Personen (BRP). Laat de Braziliaanse huwelijksakte eerst in Brazilië voorzien van een apostille. Voor de vertaling zijn er twee routes: laat de akte in Brazilië vertalen en zet ook op de vertaling een apostille, of laat het origineel met apostille in Nederland vertalen door een beëdigd vertaler. In dat laatste geval hoeft de vertaling niet gelegaliseerd te worden. Je gemeente vertelt welke documenten zij nog meer wil zien.
Woon je buiten Nederland? Dan is inschrijving niet verplicht. Je kunt de akte wel laten omzetten in een Nederlandse akte bij de gemeente Den Haag. Dat maakt het later makkelijker om een uittreksel te krijgen.

Haal dus vóór je terugreist de akte en de apostille op. Achteraf regelen vanuit Nederland kan omslachtig zijn.

Let op: welk huwelijksvermogensrecht geldt er?

Dit wordt vaak vergeten, en het kan grote gevolgen hebben.

In Brazilië geldt zonder afspraken het stelsel van comunhão parcial, een gedeeltelijke gemeenschap van goederen. Tijdens de aanvraag bij het cartório kies je dat stelsel, of een ander. Voor een ander stelsel is een notariële akte nodig, de pacto antenupcial, vóór het huwelijk.

In Nederland trouw je sinds 2018 zonder huwelijkse voorwaarden in een beperkte gemeenschap van goederen.

Welk recht er voor jullie geldt, hangt niet alleen af van waar je trouwt. Voor huwelijken sinds 29 januari 2019 bepaalt een Europese verordening het. Kiezen jullie niet zelf, dan geldt in de regel het recht van het land waar jullie kort na het huwelijk samen gaan wonen. Jullie kunnen ook zelf een keuze maken, voor het recht van het land waar een van jullie woont of waarvan een van jullie de nationaliteit heeft.

Voor een stel dat in Nederland woont, betekent dat meestal dat Nederlands recht geldt, ook al staat er in de Braziliaanse akte een Braziliaans stelsel. Zeker weten doe je het pas na advies. Ga daarom vóór de bruiloft langs een notaris, vooral als een van jullie een eigen bedrijf, een huis of een erfenis heeft, of als jullie in Brazilië gaan wonen.

Heb je een Braziliaanse partner en trouw je in Nederland?

Dan volg je de Nederlandse procedure bij je gemeente, met een paar extra stappen. Volgens de Rijksoverheid is dan een verklaring nodig dat jullie geen schijnhuwelijk sluiten. Woont je partner al in Nederland, dan kan ook een verklaring over het verblijfsrecht nodig zijn. Een verblijfsvergunning als partner vraag je aan bij de IND. Braziliaanse documenten, zoals een geboorteakte, moeten in Brazilië een apostille krijgen en vertaald worden.

Na het huwelijk kunnen jullie het laten registreren bij het Braziliaanse consulaat-generaal in Amsterdam. Volgens het consulaat moeten jullie daarvoor allebei aanwezig zijn. Om in Brazilië volledig rechtsgevolg te hebben, laat je de consulaire akte daarna inschrijven bij een cartório van het 1º Ofício in Brazilië. Het consulaat sluit zelf geen huwelijken tussen een Braziliaan en een niet-Braziliaan. De details staan op de site van het consulaat. Leg je situatie daar en bij je gemeente voor.

Praktisch: de reis rond je bruiloft

Kies je voor de wettelijke route, plan dan ruim. Je hebt tijd nodig voor de aanvraag, de 90-dagentermijn en eventueel extra documenten. Een symbolische ceremonie kun je veel vrijer inplannen.

Seizoen. Van december tot en met maart is het in Rio zomer: heet, vochtig en met geregeld een flinke bui. Een ceremonie buiten vraagt dan een plan B. Van juni tot en met september is het droger, met overdag ongeveer 25 graden. Rond Salvador valt juist van april tot en met juli de meeste regen.

Gasten. Naar Rio vlieg je vanaf Amsterdam rechtstreeks in ruim elf uur. Voor gasten is dat een flinke reis, vaak voor een paar weken. Vertel ze het ruim van tevoren, en verwacht niet dat iedereen kan komen. Sommige stellen trouwen daarom thuis met familie en vieren het in Brazilië met een kleiner gezelschap.

Combineer het met een reis. Wie toch zo ver vliegt, maakt er vaak meteen een huwelijksreis van. Op de pagina over Brazilië lees je wat je in twee of drie weken realistisch kunt zien, van Rio tot Paraty en de Iguaçu-watervallen.

Ga je met een groep gasten op reis, lees dan ook vakantie plannen met een grote groep. En controleer voor vertrek je paspoort en reisdocumenten met de checklist voor vertrek.

Waar je terechtkunt met vragen

Je gemeente: voor de verklaring over je burgerlijke staat, de inschrijving van je huwelijk in de BRP, en voor trouwen in Nederland.
Nederlandwereldwijd en de Nederlandse vertegenwoordiging in Brazilië: voor legaliseren en de verklaringen die in Brazilië nodig zijn.
Het cartório waar je wilt trouwen: voor hun eisen aan documenten, vertaling, termijnen en de plek van de voltrekking.
Het Braziliaanse consulaat-generaal in Amsterdam: als je partner Braziliaans is.
Een notaris: voor het huwelijksvermogensrecht en eventuele huwelijkse voorwaarden.

Wil je hulp bij de reis zelf, zoals een huwelijksreis door Brazilië? Dan denkt een reisadviseur graag met je mee via persoonlijk reisadvies.

Voor reisdocumenten, inreisregels en veiligheid: Nederlandwereldwijd.